سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
132
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)
كسى كه همچون مردم زمان جاهليّت خود را به پدرش منسوب نموده و آن را مايه افتخار قرار دهد پس به او بگوئيد : با دندان فرج پدرش را بگيرد و اينكلام را بطور كنايه به او نگوئيد . مرحوم ابو طالب در ذيل اينحديث مىفرمايد : برما معلوم نيست كه اينكلام را حضرت فرموده يا افترائى است كه بجنابش زدهاند . قوله : فى الاعراب بما ذكر : يعنى اعراب بحروف . قوله : و قيّد فى التّسهيل : ضمير فاعلى در « قيّد » به مصنّف راجع است . قوله : و هو قريب الزّوج : مثل خواهر و برادر و پدر و مادر شوهر را گويند . قوله : بكونه غير مماثل الخ : ضمير در « بكونه » به حم راجع است . قوله : فانّه ان ماثل ذلك : ضمير در « فانّه » به حم راجع بوده و مشار اليه « ذلك » الفاظ قروا و قرا و خطاءا مىباشد . قوله : و ان اضيف : كلمه « ان » وصليّه بوده و ضمير نائب فاعل در « اضيف » به حم راجع است . قوله : و فيه انّ الاب الخ : ضمير در « فيه » به كتاب تسهيل راجع است . قوله : قد يشدّد آخرهما : يعنى آخر اب و اخ . قوله : و هن كذاك : يعنى لفظ « هن » نيز همچون اب و اخ اعرابش نيابى مىباشد . قوله : و هو كناية عن اسماء الاجناس : ضمير « هو » به « هن » راجع است . قوله : ما يستقبح ذكره : يعنى هرچه نام بردنش زشت و ناپسند باشد . قوله : و قيل الفرج خاصّة : برخى گفتهاند « هن » هرزشتى نبوده بلكه تنها فرج يعنى آلت انوثيّت و نرينه بودن مىباشد . قوله : قال فى التّسهيل : ضمير در « قال » به مصنّف راجع است . قوله : قد يشدّد نونه : يعنى نون « هن » .